Çeşitli hastalıklar ve korunma yolları;

SITMA

Titreme, ateş, terlemeyle nöbetler halinde gelen ve sıtmayı yapan parazite göre seyri değişen hastalıktır. 3 türü vardır:

  • Her gün olur.
  • Gün aşırı olur.
  • 36 saatte bir gelir.

Sıtma paraziti, plazmadium’dur. Sıtmanın gelişebilmesi için, bir sivrisineğe, bir de insana gerek vardır. İnsan ara konak, sivrisinek de son konaktır.Sıtma, her yaştaki insanda görülebilir. Yalnız erkeklerde daha fazla görülür. Yaz mevsiminde ve sonbaharda daha çok görülür. Sivrisineğin sıtmalı insanın kanını emmesi, daha sonra başka bir insanın kanını emerken ona da bulaştırmasıdır. Hazır parazitler, kan verimi sırasında, ara konağa gerek kalmadan insana bulaşır.

 

Hastalığın Belirtileri

Çocuğun ateşli hastalığı varsa (birkaç günde bir gelen titremeli ateş), hemen sağlık ocağına başvurulmalıdır. Çocuğun parmağından kan alınır ve incelenir. 45. kuzey, 45. güney enlemleri arasında görülür.

 

 

Hastalıktan Korunma Yolları

 

  • Sivrisinekleri öldürmek için, ortam ilaçlanmalı. (ilaç, köşelere sıkılmalı)
  • Sivrisineklerin evin içine girmesi engellenmeli (camlar tül ya da telle kaplanmalı)
  • Sivrisineklerin bulunduğu bataklıklar kurutulmalı. (buralar lavrazit, yavru sinek, ilaçlarıyla ilaçlanmalı. Sivrisinek yiyen balıklar buralara bırakılabilir)
  • Sıtmalı bir hastayı en yakın sağlık ocağına bildirmeli.

 

TÜBERKÜLOZ (VEREM)

 

Halsizlik, hafif ateş, gece terlemesi, kilo kaybı, öksürük gibi belirsiz belirtileri vardır. Hastalığın % 95’i akciğerdedir. Geri kalanı, böbrek, cilt, rahim gibi organlarda olur. Rezervuarı insan ve sığırdır. Her yaşta görülür. Gelişmekte olan toplumlarda küçük yaşlarda gelişmiş ülkelerde daha ileri yaşlarda görülür. Erkeklerde daha fazla rastlanır. (evin dışında olduklarından) . Sosyal sınıfı düşük yerlerde daha çok görülür. Dünyanın her yerinde, ancak kırsal yerlerde daha az görülür. Çünkü şehirler daha kalabalıktır ve kapalı yerlerde daha çok yaşanır. Kış aylarında daha çok rastlanır. Çünkü kışın kapalı yerlerde daha çok yaşanır. Hastalığı bulaştıran insan ve sığır tipleri vardır. Bovin (sığır) tipi, sütlerin kaynatılmadan içilmesiyle bulaşır. En hassas yaş, 3 yaş altı, en az hassas yaş; 3-12 yaş arasıdır. Tüberkülozun BCG aşısı vardır.

                                                                           

Hastalıktan Korunma Yolları

                                                                           

  • Tüberkülozun bulaşması ve korunma konusunda eğitim verilmeli.
  • Hastalanıldığında mutlaka tedavi görülmeli.
  • Süt pastörize edilmeli, kaynatılmalı.
  • Açık tüberkülozlar, hastanede tedavi edilmeli. Açık tüberkülozlu çocuklar, sınıfa alınmamalı. Açık tüberküloz; dışarıya mikrobu bulaştıran kişilerdir. Balgamında ve tükürüğünde kan olanlar, açık tüberkülozlu olabilirler.
  • Risk olan toplumun (öğrenci, öğretmen,…) rutin filmleri çekilmeli.

 

 

BOĞMACA

 

Bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. Öksürük nöbetleriyle devam eder. Hastalığı geçirenlerde bağışıklık oluşur. Hafif ateş, kırıklık, hafif öksürük, neşesizlik gibi belli olmayan bulguları vardır. Bu nedenle soğuk algınlığıyla karıştırılır. Öksürük krizinin ilk öksürüğü uzundur ve aralarda soluk alma yoktur. Sonra balgam çıkana kadar öksürük devam eder. Öksürük, horoz öter gibidir.

Çocukluk çağı hastalığıdır. Kız çocuklarda daha fazla görülür. Hastalığın çocuklu çağı hastalığı olabilmesi için, çok bulaşkan olması, çok hızlı yayılması ve hastalığın bir kez geçirildikten sonra vücutta bağışıklık bırakması gerekir. Etnik grupların özelliği yoktur. Hastalığa yakalanma, kış sonu ve ilkbahar başıdır. Dünyanın her yerinde vardır. Bağışıklaşmaya dikkat edilirse, hastalık görülmez. İnsan dışında başka canlılarda görülmez. Bulaştıran şey, hasta kişinin ağzından çıkan vücut salgılarıdır. Hasta kişinin kullandığı havlu da hastalığı bulaştırabilir. Öksürük başlamadan önce, kişi hastalığı bulaştırmaya başlamıştır.

 

Hastalıktan Korunma Yolları

 

  • Çocukların aşılanmasını sağlamak (Aşı, 4-5 yaş üzerindekilerde zararlı olabilir. Bu nedenle 5 yaşın üzerindekilere boğmaca aşısı yapılmamalı).
  • Halka, hastalığın bulaşma yolları ve korunma yolları hakkında eğitim verilmeli.
  • Bulaştırma dönemi içinde yaklaşık 1 ay çocuk okula alınmamalıdır.

 

 

DİFTERİ

 

Neşesizlik, halsizlik, iştahsızlık, ateş,…vb. belirtiler gösterir.2 çeşittir;

1. BOĞAZ DİFTERİSİ   : Öksürük ve ses kısıklığı vardır. Çocuk bağırdığı zaman, boğuk bir ses çıkarır. Boğazda “ödem” dediğimiz doku şişmesi vardır. Difterinin ölüm nedeni, bu şişliği artıp, nefes borusunun tıkanmasıdır.

2. BURUN DİFTERİSİ   : Çocuğun burnundan kanlı akıntı vardır. Difteri, çocukluk dönemi hastalığıdır. En hassas yaş, 2-8 yaş arasıdır. Genellikle, sonbahar ve kış başlangıcında fazladır. İyi bir bağışıklaşmayla hastalık görülmez. Bulaşkanlık süresi 2 haftadır.

 

 

KIZAMIK

 

Kızamık, nezle şeklinde başlar. Hastanın gözlerinde kızarıklık olur, ışığa bakamaz, kesik kesik öksürür, ses kısıklığı var ve hafif ateş vardır. Ateş sonra giderek artar. Çocukluk çağı hastalığıdır. Hastalığın tanısı nezle döneminde güçse de, kaplik lekelerin bulunuşu işi kolaylaştırır. Ekzantemli dönemde kızamıkçılıkla karışır, bazen de kızıl döküntüleri kızmağı andırır. Kızamık döküntüleri, kulak arkası, alın ve saçlı deriden başlar. Kızamık geçiren annenin bebekleri, 6 aya kadar bağışıktır. 20 yaşına kadar kızamık geçirenlerin oranı %90’ı geçer. Erkeklerde ve kış aylarında çok görülür. Kızamığın rezervuarı, insandır. Bulaşma yolu laring ve farinks salgılardır. Kuluçka süresi 10-12 gündür. Hastalık, direkt temas ve hava yoluyla olduğu gibi, kızamıklı kimseyle aynı kaptan yemek yemeyle de olabilir. Kızamık, lekeler çıkmadan 4 gün önce ve çıktıktan 5 gün sonrasına kadar bulaştırır. Kızamık kendisi öldürmez. Ancak çocuğun direncini azalttığı için, çok hızlı virüs kapar ve ölür. Neticede, zatürree ve orta kulak iltihabı oluşabilir.

 

Hastalıktan Korunma

Kızamığın aşısı vardır. Normalde 9 ayı bitirdikten sonra aşı yapılır. İlkokul 1. sınıfta aşı tekrarlanır. Bildirimi zorunlu bir hastalıktır.

 

 

POLIO (ÇOCUK FELCİ)

Değişik görünümde bir ateş, üst solunum yolları ve sindirim sistemi belirtileriyle başlar. Gözler kızarır, öksürük vardır. Virüs, sindirim sistemine geçer, oradan sinir sistemine geçer. Sinir liflerine doğru gider. Daha sonra istediği yere yerleşir, orada çoğalır ve yerleştiği sinir nereye giderse, orası çalışmaz. Çocuk felcinin aşısı vardır. Ağızdan damlatılır 2 damla. Yutturmak için su içirilir. Aşıdan sonra, çocuğa klorlu bir şey verilmemelidir. Çünkü klor, aşının içindeki koruyucu şeyleri öldürür. Fekal – oral ve oral – oral yolla bulaşır. Geri kalmış ülkelerde, küçük yaşta görülür. Gelişmiş ülkelerde ileri yaşlarda görülür. Ancak yaş ilerledikçe, felç olma olasılığı daha çoktur. Mikrobu olan herkese, hastalığı geçirmez. Yani 1 kişi mikrobu alıp, hastalanmışsa, etrafında mikrobu almış ama hastalanmamış 100 kişi daha olabilir. Aşı, senede 2 kez vurulur. İki yaşına kadar vurulması gerekir. Yaz aylarında başlar hastalık. En çok sonbahar aylarında görülür. Dünyanın her yerinde vardır. Hastalığın rezervuarı insandır. Enfeksiyon kaynağı, dışkıdır. Hastalık, mikroorganizmaların ağız yoluyla alınmasıyla bulaşır. Kuluçka süresi kesin bilinmemekle beraber, 6 – 20 gündür.

 

 

TİFO

Kırıklık, iştahsızlık, ürpermeyle başlar. Akşamları baş ağrısı vardır. Artan ateş vardır. Hasta kabızdır. İkinci haftadan sonra, karın kısmında kırmızı kabarıklıklar vardır. Müdahale edilmediğinde, hastalık çok ağırlaşır. 30 yaşından sonra, insanlar daha dirençlidir. 5 yaşın altında hafif seyreder. Fetal – oral (dışkı-ağız) ilişkisiyle bulaşır. Gizli enfeksiyonlar da görülür (yani hastalık gizli taşınır ama birey hastalanmaz). Sindirim yoluyla bulaştığı için ve sinekler yazın çoğaldığı için, yazın daha fazla görülür. Dünyanın her yerinde vardır. Eğer, yerleşim yerinde alt yapı hizmeti varsa, hastalık daha az görülür. Hastalığın rezervuarı insandır. Enfeksiyon kaynağı, tifo bakterilerinin bulaştığı yiyecekler ve süttür. Tifodan korunmak için, özellikle çocuklar eğitilmeli. çiğ yenen yiyeceklerin temiz, bol suyla yıkanması öğütlenmelidir.

 

Hastalıktan Korunma Yolları

 

Tifonun aşısı vardır. Ama rutin uygulanmıyor. Sadece salgın olduğu zaman vurulur. İçme ve kullanma suları klorlanmalı, kanalizasyon çalışmaları, çevreyi kirletmeden yapılmalı. İnsan dışkısı ortalığa saçılmamalı. Yaz aylarında karasinek, hamam böceği ve kemiricilerle mücadele edilmeli. İnsan dışkısı gübre olarak kullanılmamalı. Toprakla uğraşan kişiler, portör muayeneden geçirilmeli. Portör: Virüsü taşıyan, hastalanmayan ama bulaştırandır. Portör Muayene : Tehlike arz eden kişilerin (kuaför, besinle uğraşanlar,…vb. ) 3 ayda bir düzenli muayene edilmesidir. Hasta yakınlarına TAB aşısı (tifo ab) vurulur.

PARANTİFO

Paran, bir şeyin dışında olan anlamındadır. Paran tifo, tifo dışında tifoya benzer anlamındadır. Kusma, ishalle başlar; değişik ateş yapar. Bakterilerin bulaştığı yiyeceklerle bulaşır. Yaz aylarında daha çok görülür. Her yerde, her yaşta, her koşulda görülebilir. Rezervuarı, insandır. Enfeksiyon kaynağı, hasta ve yiyeceklerdir. Bulaşma yolu, fetal – oraldır. Özellikle besinler, süt ve ürünleri, deniz kabukluları, bulaşmada önemli rol oynar. Karasinekler, mekanik taşıyıcıdır. Kuluçka süresi, 1 – 10 gündür.

 

 

DİZANTERİ

İshal, kusma, ateş, dışkıda kan ve sümüğümsü bir görüntü vardır. Eğer hastada ateş olmazsa, şüphe uyandırmaz. Ancak çocuk kusuyorsa, akla gelebilecek hastalıklardandır. Fetal – oral yolla bulaşır. En büyük sıkıntı, çok fazla su kaybıdır. Yaşlılarda ve 6 yaş altındakilerde çok ağır seyreder. Erkeklerde daha çok görülür.

Sindirim sistemi hastalığı olduğu için, hastalık yazın tepe yapar. Rezervuarı insandır. Enfekte kaynağı, enfeksiyonlu insan dışkısıdır. Korunmak için, eğitim verilmelidir. Dışarıya dışkı bırakılmaması öğütlenmelidir. Hastalığa tekrar tekrar yakalanabilir. Kontrolü, insan dışkısı, sağlıklı şekilde zararsız hale getirilmelidir. Taze ve çiğ olanlar başta olmak üzere, yiyecekler yapımında tüketimine kadar arınık olmalıdır. Hastalar, akut dönemde ayrılmalıdır.

 

 

SARILIK ( HEPATİT )

İkiye ayrılır. Bulaşıcı olan ve bulaşıcı olmayan olmak üzere A ve B virüsü olarak adlandırılır. B virüsünün bulaşma nedenleri, cinsel ilişki, diş çekimi, kirli enjektördür. B’ de ölüm riski yüksektir. B’den korunmak için,

  • Kondom kullanılmalı,
  • Tek eşlilik olmalı,
  • Hasta kişilerin eşyalarını kullanmamalıdır.

A virüsü, bulaşıcıdır. Sindirim sistemi hastalığıdır. Sindirim sistemiyle atılıyor, ağızla alınıyor. Korunmak için, çiğ yiyecekler bol yıkanmalı, pişirilenler çok pişirilmelidir. Hastalık, yaz sonunda tepe yapar. Kış sonuna kadar sarkar. Az gelişmiş toplumların, hastalığı erken geçirmeleri avantajdır. Çünkü yaş ilerledikçe, hastalığın riskleri artar. Hepatit A’nın en karakteristik belirtisi, gözün beyazındaki sarılır, cilt üzerindeki sarılık, idrarın çay rengi olmasıdır.

 

Hastalıktan Korunma Yolları

  • Kişisel sağlık bilgisi ve çevre sağlığı şartlarının düzeltilmesine öncelik verilmeli. Özellikle yenen – içilen maddelerin idrar- goita ile bulaşmasını önleyici tedbirler alınmalıdır, karasinekle mücadele edilmelidir.
  • Hastalığın bulaşma ve yayılma yöntemleri hakkında halka sağlık eğitimi yapılmalı.
  • Enfeksiyöz hepatit, ülkemizde bildirim zorunlu hastalıktır.
  • Hastalarda belirgin olmadan bulaştırma başladığından ayrımı ne kadar erken olursa, yayılması o kadar engellenir.
  • Hastalığın rezervuarı insan, enfeksiyon kaynağı, hasta kişinin dışkısıdır. Hastalık yaz sonunda artmaya başlar, kışın ilk aylarında tepe yapar.

(*) Çocuk Hastalıkları ve Sağlığı Ders Notlarım

Leave a Reply

You must be logged in to post a comment.

Mayıs 2020
P S Ç P C C P
« Haz    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031